Czym jest ten dokument?
Ludzie nie zgadzają sie ze sobą w wielu aspektach organizacji naszych społeczności. Wspieramy różnorodne systemy polityczne i ekonomiczne, religie, ideologie i wartości, odrzucając pozostałe. Ale przynajmniej w jednym większość z nas może się zgodzić: że każde z nas zasługuje na godne i szczęśliwe życie.
Ten dokument to próba zmieszczenia w krótkim manifeście esencji tego, czego ludzkość chce, na co zasługuje, i o co powinna walczyć. Nie w formie prawa pisanego przez klasę rządzącą, które w praktyce jest niewiele znaczące, lecz jako oddolnie budowany konsensus.
Ten dokument to żądanie – uzależniające kontynuację istnienia rządów od ich nieustannego dążenia do zapewniania nam naszych podstawowych potrzeb oraz szczerego szacunku do naszych wrodzonych praw.
Czy nie istnieje już Powszechna Deklaracja Praw Człowieka?
Ano istnieje! I jest wielkim osiągnięciem na drodze do osiągnięcia przez ludzkość swojego pełnego potencjału. Ale możemy rozbudować te ideały dalej.
Ta Deklaracja została przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne ONZ. Istniejące rządy zgodziły się przyznać nam prawa – przynajmniej w teorii. Ale skoro mamy niby prawo do „stopy życiowej zapewniającej zdrowie i dobrobyt […], włączając w to wyżywienie, odzież, mieszkanie, opiekę lekarską i konieczne świadczenia socjalne”, to dlaczego tyle z nas jest głodnych, biednych, bezdomnych i chorych?
Odwróćmy sytuacje. Nasze podstawowe prawa człowieka nie są wyłącznie prawami łaskawie zapisanymi przez rządy – szanowanymi przez niektóre z nich, pogardzanymi przez inne. One są podstawą całego prawa i źródłem legitymizacji każdego rządu.
Zauważmy, że Deklaracja udziela nam prawa do „uczestniczenia w rządzeniu swym krajem bezpośrednio lub poprzez swobodnie wybranych przedstawicieli” – ale prawa do obalenia rządu sprzeniewierzającego się swojej misji zapewnienia nam godnego, szczęśliwego życia – już nie.
Właśnie dlatego ogłaszamy zbiór praw, które nie są nam dane, lecz wywalczone. Nie warunkowe, lecz fundamentalne. Nie niejasne i marzycielskie, lecz realne.
Jaka jest moc prawna tego dokumentu?
Dokładne taka, jaką mu nadamy. Innymi słowy: dokładnie taka sama, jak każde inne prawo.
Prawa mają tylko tyle mocy, ile im nadamy. Niektóre są przestrzegane dobrowolnie – ponieważ wierzymy, że są sprawiedliwe i konieczne. Do przestrzegania innych jesteśmy zmuszane przez klasę rządzącą za pomocą przemocy i przymusu, policji i armii.
Nie możemy jednak zapomnieć, że to my jesteśmy armią, której boją się najbardziej.
Co mogę zrobić z tym dokumentem?
Co tylko chcesz. Nie należy on do nikogo.
Ale najlepiej: czytaj, rozpowszechniaj, i żądaj od rządu, by wprowadzał go w życie!
Artykuł 0 – Preambuła
My, Ludzkość, dokoła Ziemi, ogłaszamy naszą wspólną decyzję:
- by rozpoznać naszą wrodzoną i nienaruszalną Godność i Człowieczeństwo,
- by przyznać sobie nawzajem Prawa Człowieka, na które każde z nas zasługuje,
- by żądać szczerego dążenia do pełnej realizacji tych Praw od każdej władzy pragnącej pozostać przy władzy.
Artykuł 1 – Władza i Rząd
Cała władza należy do Ludu.
Rząd jest organizowaniem się Ludu w celu zaspokajania swoich potrzeb, uzgadniania wspólnych zasad, wprowadzania ich w życie oraz zapewniania sobie nawzajem Praw Człowieka.
Rząd czerpie swoją władzę wyłącznie ze zgody rządzonych.
Lud ma moralne prawo i namacalną władzę, by kształtować, wpływać na, zmieniać i obalać Rząd.
Artykuł 2 – Fundamentalne Prawa Człowieka
Każde z nas ma prawo żyć, być wolne i decydować o swoim życiu.
Każde z nas jest osobą w oczach prawa, jest równe wobec prawa, powinno mieć zagwarantowane równe prawa, równą ochronę i równe możliwości. Żadne z nas nie może być dyskryminowane na podstawie swoich wrodzonych charakterystyk.
Każde z nas ma prawo do pokoju i bezpieczeństwa, w rozbrojonym świecie ceniącym współpracę ponad wrogość.
Każde z nas ma prawo do bezpieczeństwa swojej osoby, do wolności od tortur i nieludzkiego traktowania.
Każde z nas ma prawo do czystego i bezpiecznego środowiska.
Każde z nas ma prawo do własności osobistej oraz posiadania dobytku wspólnie z innymi.
Każde z nas ma prawo do prywatności i tajności komunikacji; do wolności od ingerencji w życie rodzinne, domowe i w korespondencję; do ochrony przed atakami na swój honor i reputację.
Każde dziecko powinno być pod specjalną ochroną gwarantującą bezpieczne środowisko do rozwoju.
Artykuł 3 – Powszechne Podstawowe Potrzeby
Każde z nas ma prawo mieć zaspokojone swoje podstawowe potrzeby życiowe.
Każde z nas ma prawo do pożywnego, zdrowego jedzenia oraz świeżej, czystej wody pitnej.
Każde z nas ma prawo do bezpiecznego, ciepłego mieszkania, odpowiedniego odzienia oraz niezbędnej energii.
Każde z nas ma prawo dostępu do informacji, środków komunikacji oraz transportu zbiorowego.
Każde z nas ma prawo do opieki zdrowotnej i społecznej.
Każde z nas ma prawo do edukacji.
Każde z nas może swobodnie podróżować i przeprowadzać się.
Artykuł 4 – Prawa Społeczne
Każde z nas ma prawo do wolności wypowiedzi, myśli, wyznania i wyrażania się.
Każde z nas ma prawo do pokojowego zrzeszania się i gromadzenia się z innymi.
Każde z nas ma prawo do udziału w życiu politycznym społeczności oraz decydowania o sposobie użycia wspólnych zasobów.
Każde z nas ma prawo do udziału w życiu ekonomicznym społeczności; by pracować w godnych i uczciwych warunkach, by swobodnie wybierać zatrudnienie, by handlować z innymi. Wszyscy pracujący mają prawo do uczciwego udziału w zyskach ze swojej pracy i do współwłasności swojego miejsca pracy.
Każde z nas ma prawo do udziału w życiu kulturalnym i naukowym społeczności oraz do korzystania z ich owoców; osoby tworzące mają prawo do ochrony swoich moralnych i materialnych praw wynikających ze stworzenia dzieła.
Każde z nas ma prawo do jasnej i przejrzystej informacji na temat funkcjonowania i finansowania Rządu i partii politycznych.
Artykuł 5 – Ograniczenia
Zdajemy sobie sprawę, że może być konieczne ograniczenie konkretnych praw osób i grup, jeśli popełnią one przestępstwa wobec społeczności, albo w celu zachowania bezpieczeństwa, zdrowia, praw i wolności innych, porządku społecznego, konkurencji lub środowiska. Musi to jednak następować wyłącznie w ramach jasno określonych zasad zatwierdzonych przez Lud w formie prawa, i mieć na celu odbudowanie relacji i przywrócenie równowagi do dotkniętych społeczności.
Każde z nas ma prawo do sprawiedliwego procesu: domniemania niewinności, wysłuchania przez rzetelny, niezależny i bezstronny trybunał, wysłuchania w rozsądnym czasie, do żądania i otrzymania doradztwa, tłumaczenia oraz publicznego procesu.
Wywłaszczenie jest dozwolone wyłącznie dla znaczącego dobra publicznego, za uczciwe wynagrodzenie, i przy zgodzie odpowiedniego organu Rządu.
Wylistowanie Praw Człowieka w tym dokumencie nie oznacza, że inne prawa komuś nie przysługują tylko dlatego, że nie zostały tu wprost wspomniane.
W celu zapewnienia innym Praw Człowieka, każde z nas jest zobowiązane szanować prawa i wolności innych oraz wnosić wkład w życie społeczności w miarę swoich możliwości.